Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris: là gì, các dạng và cách dùng đúng

Đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris là một loài nấm thuộc chi Cordyceps, có quả thể màu cam, hiện được nuôi trồng phổ biến trong điều kiện kiểm soát và thường được dùng để bồi bổ cơ thể. Loài này được bán dưới nhiều dạng như nấm khô, viên nang, sữa hay set quà; cách dùng đúng là chọn dạng phù hợp nhu cầu, dùng theo liều trên nhãn và dùng đều đặn. Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Cordyceps militaris là gì?

Tên gọi "đông trùng hạ thảo" xuất phát từ hình ảnh "mùa đông là con trùng, mùa hè là ngọn cỏ" – mô tả loài nấm ký sinh trên ấu trùng côn trùng rồi mọc thành quả thể. Trên thị trường hiện nay có hai nhóm thường bị nhầm lẫn:

Cordyceps militaris được nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam, nghiên cứu nuôi trồng thành công. Nhờ quy trình chủ động, nguồn nguyên liệu ổn định hơn và chất lượng giữa các lô dễ đồng đều hơn so với nguồn khai thác tự nhiên.

Trong Cordyceps militaris có những gì?

Các nghiên cứu về thành phần của Cordyceps militaris thường nhắc tới:

• Cordycepin – hợp chất đặc trưng của loài này, được nghiên cứu nhiều trong phòng thí nghiệm.
• Adenosine – một nucleoside có trong nhiều loài nấm dược liệu.
• Polysaccharide – nhóm chất được quan tâm trong các nghiên cứu về hệ miễn dịch.
• Acid amin, vitamin và khoáng chất.

Hàm lượng các chất này phụ thuộc nhiều vào giống nấm, môi trường nuôi, thời điểm thu hái, cách sấy và cách bảo quản. Phần lớn nghiên cứu về cordycepin vẫn đang ở giai đoạn tiền lâm sàng, nên kết quả nghiên cứu không đồng nghĩa với công dụng của một sản phẩm cụ thể. Với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, công dụng chỉ là nội dung đã được công bố cho từng sản phẩm, thường ở mức bồi bổ, hỗ trợ nâng cao sức đề kháng.

Các dạng đông trùng hạ thảo phổ biến

Nấm khô (sợi sấy)

Dạng nguyên bản, giữ hình dạng sợi nấm màu cam. Ví dụ Nấm Đông Trùng Hạ Thảo INPC có thể dùng hãm trà, ngâm mật ong, nấu cháo hoặc hầm canh.

• Ưu điểm: dễ quan sát chất lượng bằng mắt, dùng linh hoạt trong bữa ăn của cả nhà.
• Hạn chế: liều lượng khó định chuẩn, cần bảo quản kín để tránh ẩm.

Dạng viên

Nấm được sấy, nghiền hoặc chiết rồi đóng viên với liều cố định. Ví dụ Đông Trùng Hạ Thảo Cordyceps Militaris Hồng Sâm phối hợp hồng sâm và nano curcumin, hay Đông Trùng Hạ Thảo Dạng Viên lọ 60 viên.

• Ưu điểm: tiện mang theo, liều rõ ràng, phù hợp người bận rộn.
• Hạn chế: cần đọc kỹ thành phần phối hợp, nhất là khi đang dùng thuốc.

Sữa và thực phẩm phối hợp

Đông trùng hạ thảo được phối hợp vào sữa hạt, ngũ cốc, như Sữa Đông Trùng Hạ Thảo Biotics. Dạng này dễ dùng như một bữa phụ bổ sung dinh dưỡng, nhưng lượng đông trùng thường thấp hơn dạng nấm khô hoặc viên.

Set quà tặng

Đóng hộp trang trọng, phù hợp để biếu ông bà, cha mẹ, đối tác dịp lễ Tết. Xem thêm tại danh mục Đông trùng hạ thảo.

Cách dùng đông trùng hạ thảo đúng

Với nấm khô

• Hãm trà: tráng sơ nấm, cho vài sợi vào cốc, rót nước nóng (không nên dùng nước sôi sùng sục), đậy nắp khoảng 10–15 phút rồi uống. Có thể hãm thêm nước 2–3 lần, cuối cùng ăn cả sợi nấm.
• Ngâm mật ong: dùng lọ thuỷ tinh sạch, khô; ngâm nấm khô với mật ong nguyên chất, đậy kín; mỗi lần dùng một thìa nhỏ pha nước ấm.
• Nấu ăn: cho nấm vào cháo, canh, món hầm ở giai đoạn cuối để hạn chế đun quá lâu.
• Lượng dùng mỗi ngày theo hướng dẫn trên bao bì; không nên dùng quá nhiều với suy nghĩ "càng nhiều càng bổ".

Với dạng viên và sữa

• Dùng đúng liều ghi trên nhãn, uống với nước lọc hoặc nước ấm.
• Ưu tiên dùng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều; một số người cảm thấy tỉnh táo hơn và khó ngủ nếu dùng vào buổi tối.
• Không dùng cùng lúc nhiều sản phẩm có đông trùng hạ thảo để tránh trùng lặp thành phần.

Nguyên tắc chung

• Dùng đều đặn trong một khoảng thời gian, kết hợp ăn uống đủ chất, vận động và ngủ nghỉ hợp lý.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể; nếu thấy khó chịu, mẩn ngứa, rối loạn tiêu hoá thì ngừng dùng và hỏi ý kiến bác sĩ.
• Bảo quản nơi khô ráo, đậy kín; nấm khô bị ẩm, đổi màu hoặc có mùi lạ thì không nên dùng.

Ai nên thận trọng khi dùng đông trùng hạ thảo?

Mẹo nhận biết Cordyceps militaris khô chất lượng

• Sợi nấm có màu vàng cam tự nhiên, đều màu, không quá sặc sỡ.
• Mùi thơm nhẹ đặc trưng của nấm, không có mùi hắc hay mùi ẩm mốc.
• Sợi khô giòn, không dính tay, không vụn nát nhiều.
• Bao bì có đầy đủ thông tin nhà sản xuất, ngày sản xuất, hạn dùng và số công bố (đối với sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe).

Lưu ý khi sử dụng

Các sản phẩm đông trùng hạ thảo dạng viên là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Hiệu quả có thể khác nhau tuỳ cơ địa và cách dùng. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay cho tư vấn của bác sĩ. Nếu bạn có bệnh lý hoặc đang dùng thuốc, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Cần tư vấn chọn dạng phù hợp, liên hệ Sống Khoẻ Khoa Học qua hotline (đang cập nhật) hoặc Zalo (đang cập nhật).